Έχετε ποτέ βρεθεί στην κατάσταση να δώσετε ένα δώρο κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων, το οποίο θεωρούσατε ιδανικό, μόνο για να ανακαλύψετε ότι ο παραλήπτης δεν το εκτίμησε; Δεν είστε οι μόνοι. Σύμφωνα με έρευνες στην ψυχολογία και το μάρκετινγκ, οι δωρητές και οι παραλήπτες συχνά έχουν διαφορετικές προσδοκίες σχετικά με το τι συνιστά ένα καλό δώρο.
Οι καταναλωτές θα ξοδέψουν δισεκατομμύρια παγκοσμίως αυτή την εορταστική περίοδο, ωστόσο σχεδόν το 20% αυτών των δώρων αναμένεται να επιστραφούν, σύμφωνα με επαγγελματικά σωματεία.
Ενώ η εύρεση του τέλειου δώρου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες – όπως το πλαίσιο της ανταλλαγής και την εγγύτητα της σχέσης – η έρευνα για τα δώρα μπορεί να προσφέρει χρήσιμες γνώσεις σχετικά με τα λάθη που κάνουν συχνά οι άνθρωποι και πώς μπορούν να βελτιώσουν τις επιλογές τους.
Ακολουθούν 12 επιστημονικά τεκμηριωμένες συμβουλές, συγκεντρωμένες από την Washington Post, για να βελτιώσετε την αξία του δώρου σας.
Σκεφτείτε πέρα από τη στιγμή της προσφοράς
Οι δωρητές συχνά εστιάζουν στη στιγμή της παράδοσης – το ξετύλιγμα και την έκπληξη – και ως αποτέλεσμα συγκλίνουν σε πρωτότυπα αντικείμενα, σύμφωνα με σχετικές έρευνες.
Ωστόσο, οι παραλήπτες συχνά επιθυμούν απλά χρήσιμα και αξιόπιστα δώρα, παρά εκτενείς επιδεικτικές κινήσεις.
Εστιάστε στο πότε θα χρησιμοποιήσει το δώρο ο παραλήπτης, αντί να σκεφτείτε αποκλειστικά τη στιγμή της ανταλλαγής, συνέστησε ο Julian Givi, αναπληρωτής καθηγητής Μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Βιρτζίνια.
Για παράδειγμα, μια καφετιέρα πιθανόν να εκτιμηθεί περισσότερο με την πάροδο του χρόνου από μια συσκευή φοντύ.
Δώστε τους αυτό που θέλουν τα Χριστούγεννα
Οι άνθρωποι συχνά επιθυμούν να προτείνουν πρωτότυπες ιδέες, αλλά έρευνες δείχνουν ότι οι παραλήπτες εκτιμούν τα δώρα που ζητούν οι ίδιοι, γιατί τα θεωρούν πιο προσεγμένα.
Επίσης, αν και οι παραλήπτες απολαμβάνουν τις εκπλήξεις, η ουσία του δώρου είναι επίσης σημαντική.
Αν λάβουν αυτό που ζήτησαν, θα είναι αρκετά χαρούμενοι, γιατί παίρνουν κάτι που επιθυμούν, σύμφωνα με τον Evan Polman, αναπληρωτή καθηγητή Μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin.
Με λίγα λόγια, αν ένα παιδί ζητήσει από τον Άγιο Βασίλη ένα συγκεκριμένο πατίνι και εσείς αγοράσετε ένα άλλο είδος, ποιο νομίζετε ότι θα είναι πιο εκτιμημένο; Σίγουρα αυτό που ζήτησε…
Δώστε αντικείμενα που χρησιμοποιείτε εσείς οι ίδιοι
Οι άνθρωποι συχνά αποφεύγουν να προσφέρουν δώρα που έχουν ήδη, από το φόβο ότι μπορεί να υποτιμηθεί η μοναδικότητα των αντικειμένων και του εαυτού τους, όπως αναδείχθηκε σε μελέτη του 2020.
Αλλά αν δώσετε κάτι που χρησιμοποιείτε εσείς, δεν προσφέρει μόνο επιβεβαίωση ποιότητας, αλλά μπορεί επίσης να κάνει το δώρο να φαίνεται πιο ιδιαίτερο για τον παραλήπτη, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ σας.
Φυσικά, το δώρο σας πρέπει να σχετίζεται με τα ενδιαφέροντα του παραλήπτη – για παράδειγμα, να μην δώσετε μια αθλητική φανέλα σε κάποιον που δεν ενδιαφέρεται για τα σπορ – η απλή δήλωση «αγόρασα το ίδιο και για μένα» μπορεί να δημιουργήσει έναν κοινό δεσμό.
Αγοράστε συναισθηματικά δώρα
Γίνετε ευαίσθητοι και συναισθηματικοί. Δώρα όπως λευκώματα και φωτογραφικά άλμπουμ που ανασύρουν όμορφες αναμνήσεις μπορούν να προσφέρουν χαρά στους αγαπημένους σας για χρόνια.
Οι παραλήπτες αγαπούν τα συναισθηματικά δώρα, ωστόσο πολλοί δωρητές αποφεύγουν τον συναισθηματισμό λόγω του φόβου του λάθους στην επιλογή του δώρου.
Ωστόσο, έρευνες έχουν δείξει ότι τα πιο συναισθηματικά δώρα είναι αυτά που συχνά φέρνουν το μεγαλύτερο χαμόγελο στους παραλήπτες.
Προσφέρετε εμπειρίες
Οι εμπειρίες τείνουν να…μας προσφέρουν περισσότερη ευτυχία σε σύγκριση με τα υλικά αγαθά που αγοράζουμε για τον εαυτό μας – αυτό είναι γνωστό ως «βιωματικό πλεονέκτημα» από τους ερευνητές καταναλωτών. Το ίδιο ισχύει και για τα δώρα που προσφέρουμε.
Ωστόσο, δεν επιλέγουμε συχνά βιωματικά δώρα στις σχέσεις μας, όπως αποκάλυψε μια μελέτη το 2021.
Τα βιωματικά δώρα, όπως εισιτήρια για συναυλίες, μαθήματα μαγειρικής ή ένα Σαββατοκύριακο σε κάποιο καταφύγιο, μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τους δεσμούς μας.
Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που λαμβάνουν βιωματικά δώρα αισθάνονται πιο κοντά στον δωρητή σε σύγκριση με όσους λαμβάνουν υλικά δώρα.
Δώρα σε απροσδόκητες στιγμές
Ενώ συνηθίζουμε να προσφέρουμε δώρα σε ειδικές περιστάσεις – Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, γενέθλια, αποφοιτήσεις – τα δώρα που δίνονται χωρίς συγκεκριμένη αφορμή εκτιμώνται ακόμα περισσότερο από τους αποδέκτες.
Μια έρευνα αποκάλυψε ότι μια δωροκάρτα αξίας 5 ευρώ σε μια τυχαία ημέρα προσφέρει ίδια ευτυχία με μια δωροκάρτα αξίας 50 ευρώ σε γενέθλια!
Όχι στα δώρα της τελευταίας στιγμής
Το να περιμένετε μέχρι την τελευταία στιγμή για να σκεφτείτε και να αγοράσετε δώρα καθιστά τη διαδικασία πιο αγχωτική και δύσκολη, σύμφωνα με τις έρευνες.
Για να είναι κάποιος καλός στο να δίνει δώρα, χρειάζεται να μιλήσει στον εαυτό του να διαθέσει αρκετό χρόνο.
Μια καλή ιδέα είναι να κρατάτε σημειώσεις για όσα έχουν πει οι παραλήπτες σχετικά με τα πράγματα που τους αρέσουν, αρκετά νωρίς πριν δώσετε το δώρο.
Το ακριβότερο δώρο δεν είναι απαραίτητα και το καλύτερο
Πολλοί πιστεύουν ότι ένα ακριβό δώρο είναι πιο προσεγμένο και οι παραλήπτες θα είναι πιο ευγνώμονες. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι η ποιότητα του δώρου είναι πιο σημαντική για τους παραλήπτες.
Μια μελέτη του 2023 από τον Polman και τους συνεργάτες του δείχνει ότι έχουμε την τάση να ξοδεύουμε τον προϋπολογισμό δώρου που έχουμε ορίσει για άλλους, ενώ προσπαθούμε να παραμείνουμε κάτω από τον προϋπολογισμό όταν αγοράζουμε για τον εαυτό μας.
Αν βρείτε το τέλειο δώρο και «αν είναι σε προσφορά, δεν χρειάζεται να νιώθετε άσχημα», προσθέτει ο Polman. «Δεν πρέπει να αισθάνεστε ότι πρέπει να ξοδέψετε περισσότερα χρήματα μόνο και μόνο επειδή έχετε προϋπολογίσει περισσότερα».
Μην φοβάστε να για σπάσετε κάποιες νόρμες
Έρευνες δείχνουν ότι οι παραλήπτες εκτιμούν να λαμβάνουν επαναλαμβανόμενα δώρα αν τους άρεσαν στο παρελθόν, μεταχειρισμένα ή ακόμα και… μέρος του δώρου, όπως η πληρωμή ενός ποσού σε μια γαμήλια ή γιορτινή λίστα.
Για τους παραλήπτες, οι νόρμες είναι λιγότερο σημαντικές σε σχέση με την επιθυμία τους για το δώρο, όπως δείχνουν οι μελέτες.
Μην υπερσυσκευάζετε το δώρο
Για να αποδείξουν την προσοχή τους ή να ικανοποιήσουν ένα επιλεκτικό άτομο, οι άνθρωποι συχνά πιστεύουν ότι η συσκευασία του δώρου θα έχει καλή αποδοχή, όμως έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να υπερβούν τα όρια.
Μια μελέτη του 2024 βρήκε ότι η υπερσυσκευασία ενός δώρου μπορεί να κάνει τον παραλήπτη να πιστεύει ότι ο δωρητής είναι λιγότερο προσεκτικός, όχι περισσότερο.
Μην είστε λιγότερο ευαίσθητοι αφού δώσετε το δώρο
Όταν σκεφτόμαστε δώρα, συχνά έχουμε στο νου μας την ανταλλαγή, ειδικά σε περιστάσεις όπως τα Χριστούγεννα ή άλλες γιορτές. Ωστόσο, αυτό μπορεί να μειώσει τη συμπεριφορά των δωρητών.
Σύμφωνα με μελέτη του 2021, οι άνθρωποι τείνουν να συμπεριφέρονται πιο εγωιστικά και λιγότερο προσεκτικά μετά την προσφορά δώρων.
Ωστόσο, η προσφορά ενός δώρου δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι λιγότερο γενναιόδωρος μετά.
Μην αγχώνεστε υπερβολικά
Το ίδιο το δώρο δεν έχει πάντα τόση σημασία όσο το να δείξετε τη σημασία που έχει για εσάς ο παραλήπτης.
Όταν εκφράζετε ότι νοιάζεστε γι’ αυτούς, συνήθως τα πράγματα πηγαίνουν καλά και οι παραλήπτες απολαμβάνουν το δώρο τους πολύ περισσότερο.
