Η συναυλία του Ντέιβιντ Μπόουι στις 6 Ιουνίου 1987 στο Δυτικό Βερολίνο, κοντά στο **Τείχος του Βερολίνου**, αποτελεί μια από τις πιο ιστορικές στιγμές της μουσικής που άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην πολιτική σκηνή της εποχής. Στο πλαίσιο του **Concert For Berlin**, ο Μπόουι βρέθηκε στη σκηνή κατά τη διάρκεια της περιοδείας του **Glass Spider Tour**, μιας από τις μεγαλύτερες και ακριβότερες περιοδείες της καριέρας του, και έδωσε μια συγκλονιστική ερμηνεία του τραγουδιού **«Heroes»**.
Ένα τραγούδι – σύμβολο ελπίδας και ενότητας
Το **«Heroes»**, που κυκλοφόρησε το 1977, γράφτηκε κατά τη διάρκεια της διαμονής του Μπόουι στο Δυτικό Βερολίνο και αποτελεί ύμνο στην ελπίδα και την επιθυμία για ενότητα. Οι στίχοι του περιγράφουν την ιστορία δύο εραστών που συναντιούνται δίπλα στο Τείχος, αντιστέκονται στον χωρισμό και φαντάζονται τους εαυτούς τους ως ήρωες έστω και για μία μέρα. Το τραγούδι είχε ήδη αποκτήσει πολιτική χροιά, αλλά η συγκεκριμένη ερμηνεία στο Βερολίνο απέκτησε έναν συμβολισμό που ξεπέρασε τα όρια της μουσικής.
Το πλήθος που τραγουδούσε από την άλλη πλευρά του Τείχους
Κατά τη διάρκεια της συναυλίας, ένα τεράστιο πλήθος είχε συγκεντρωθεί και στην **Ανατολική πλευρά** του Τείχους, προσπαθώντας να ακούσει τη μουσική από το Δυτικό Βερολίνο. Οι φήμες λένε ότι οι διοργανωτές έστρεψαν τα ηχεία προς το ανατολικό τμήμα, ώστε οι Ανατολικογερμανοί να μπορούν να ακούσουν τη συναυλία. Ενώ ο Μπόουι τραγουδούσε το **«Heroes»**, μπορούσε να ακούσει τις φωνές των ανθρώπων από την Ανατολική πλευρά να τραγουδούν μαζί του, σε μια συγκλονιστική στιγμή ενότητας. Το πλήθος, που ήταν χωρισμένο από το Σιδηρούν Παραπέτασμα, έδειξε την επιθυμία του για αλλαγή και ελευθερία, τραγουδώντας μαζί με τον καλλιτέχνη σε μια λυρική διαμαρτυρία κατά της καταπίεσης.
Ένας καταλύτης για την πτώση του Τείχους
Η συναυλία αυτή έμεινε στην ιστορία ως μία από τις πιο σημαντικές μουσικές στιγμές που ενέπνευσαν την ελπίδα για επανένωση. Λίγους μήνες αργότερα, στις 9 Νοεμβρίου 1989, το **Τείχος του Βερολίνου** έπεσε, σηματοδοτώντας το τέλος μιας διχασμένης Γερμανίας. Πολλοί Βερολινέζοι πιστεύουν ότι η συναυλία του Μπόουι έπαιξε ρόλο στην αύξηση της αποφασιστικότητας των ανθρώπων για να καταρρίψουν το Τείχος και να επανενώσουν τη χώρα.
Μια στιγμή που σημάδεψε την ιστορία
Ο ίδιος ο Ντέιβιντ Μπόουι, χρόνια αργότερα, αναφέρθηκε στη συναυλία αυτή ως μια από τις πιο σημαντικές και συγκινητικές στιγμές της καριέρας του. Όπως είπε, όταν άκουσε τις φωνές από την άλλη πλευρά του Τείχους, ένιωσε ένα αίσθημα ελπίδας και ενότητας που δεν είχε ξαναζήσει.
Η συναυλία του Μπόουι το 1987 δεν ήταν απλώς ένα μουσικό γεγονός, αλλά μια στιγμή πολιτικής σημασίας που ενίσχυσε τη διάθεση για αλλαγή και ελευθερία στη διχασμένη Γερμανία, αφήνοντας μια κληρονομιά που συνδέει τη μουσική με την ιστορία.
Ο Μπόουι γνώριζε καλά το Δυτικό Βερολίνο. Είχε ζήσει εκεί για τρία χρόνια στα τέλη της δεκαετίας του 1970, μοιραζόμενος ένα διαμέρισμα στη γειτονιά Schöneberg με τον Ίγκι Ποπ.
Εκεί, σε αυτή την πόλη με το διπλό εαυτό, ο Μπόουι ηχογράφησε τρία από τα πιο διάσημα άλμπουμ του γνωστά ως «The Berlin Trilogy», ένα από τα οποία είναι το «Heroes».
Ενα από τα πιο αγαπημένα τραγούδια του Μπόουι, το «Ηeroes» είναι και μια ιστορία από μόνο του, ένα ερωτικό γράμμα στην πόλη του Βερολίνου.
Ηρωϊκό Βερολίνο
Το «Heroes» αποτυπώνει όχι μόνο το ζενίθ των μυθικών χρόνων του Μπόουι στο Βερολίνο, αλλά πιθανότατα και την καλλιτεχνική του πορεία στο σύνολό της. Αφού είχε «καεί» από τη μουσική βιομηχανία, η οποία συνδυαζόταν με μια φλεγόμενη περιφρόνηση για το Λος Άντζελες, ο Μπόουι αποσύρθηκε από τη δυτική ακτή και μετακόμισε στο Βερολίνο το 1976.
Εκεί, ανακάλυψε ξανά το μουσικό του mojo, νοίκιασε ένα φτηνό διαμέρισμα πάνω από ένα συνεργείο αυτοκινήτων και επέστρεψε στα οικεία περιβάλλοντα που είχαν δημιουργήσει τις πρώτες μεγάλες δουλειές του. Μαζί του ο επίσης σπουδαίος Μπράϊαν Ίνο που μετακόμισε στην πόλη για να δημιουργήσει μαζί με τον Μπόουι τα άλμπουμ «Low», «Heroes» και «Lodger», τα οποία, ως σύνολο δουλειάς, ήταν πολύ πιο πειραματικά και λιγότερο εμπορικά από τα προηγούμενα LP του Ziggy Stardust. Κάτι που δεν ένοιαξε ποτέ κανέναν.
Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του Μπόουι το τραγούδι αφηγείται την ιστορία ενός ζευγαριού Γερμανών που είναι τόσο αποφασισμένοι να είναι μαζί παρά το πολιτικό κλίμα της εποχής που τους εμπόδιζε και, μέσα σε αυτή την απελπισία, συναντιούνται κάθε μέρα κάτω από έναν πυργίσκο πυροβόλου στο Τείχος του Βερολίνου.
Ο Μπόουι εμπνεύστηκε από μια σχέση μεταξύ του θρυλικού παραγωγού, του Τόνι Βισκόντι και της εφεδρικής τραγουδίστριας Αντόνια Μάας, οι οποίοι, όπως λέγεται, αντάλλασσαν φιλιά «δίπλα στο τείχος» μπροστά στον Μπόουι καθώς εκείνος κοίταζε έξω από το παράθυρο του στούντιο Hansa.
Για ένα δημιουργικό μυαλό όπως ο Λεπτός Λευκός Δούκας, η έμπνευση ήταν έκδηλη, μπροστά του.
«Μου επιτρέπεται να μιλήσω γι’ αυτό τώρα. Δεν το έκανα τότε» δήλωσε ο Μπόουι το 2003. «Πάντα έλεγα ότι ήταν ένα ζευγάρι εραστών δίπλα στο Τείχος του Βερολίνου που μου έδωσε την ιδέα. Στην πραγματικότητα, ήταν ο Τόνι Βισκόντι και η κοπέλα του. Ο Τόνι ήταν παντρεμένος εκείνη την εποχή. Και ποτέ δεν μπόρεσα να πω ποιος ήταν. Αλλά τώρα μπορώ να πω ότι οι εραστές ήταν ο Τόνι και μια Γερμανίδα που είχε γνωρίσει ενώ ήμασταν στο Βερολίνο» πρόσθεσε.
«Ζήτησα την άδειά του αν μπορώ να το πω αυτό. Ήταν πολύ συγκινητικό γιατί έβλεπα τον Τόνι πολύ ερωτευμένο με αυτό το κορίτσι» είχε πει.
Μια προσευχή από αστερόσκονη
Εκτός του ότι είναι ένα κομμάτι για την αγάπη που θριαμβεύει τελικά, το τραγούδι έχει αποκτήσει έκτοτε μεγαλύτερη βαρύτητα. Το «Heroes» έγινε σύντομα ο συμβολικός ύμνος της πόλης του Βερολίνου κατά τη διάρκεια αυτής της ταραγμένης περιόδου, καθώς η πόλη παρέμενε διαιρεμένη.
Όταν λοιπόν το 1987 το ερμήνευσε κοντά στο Τείχος του Βερολίνου, μόλις δύο χρόνια πριν την ιστορική κατεδάφισή του, προσπαθώντας με τη δύναμη της μουσικής για μια μόνο νύχτα να φέρνει κοντά αυτές τις δύο αντίθετες πλευρές, η ιστορία γράφτηκε στα αστέρια.
«Όταν κάναμε το ‘Heroes’ στη συναυλία του 1987 στο Βερολίνο το αισθανόμουν σαν ύμνο, σχεδόν σαν προσευχή σημείωσε σε συνέντευξή του στο Rolling Stone. «Δεν το έχω ξανανιώσει ποτέ ξανά έτσι. Αυτή είναι η πόλη στην οποία γράφτηκε, και αυτή είναι η συγκεκριμένη κατάσταση για την οποία γράφτηκε. Ήταν απλά εξαιρετική. Ήμουν τόσο εξαντλημένος μετά την παράσταση».
«Ήταν μια από τις πιο συναισθηματικές συναυλίες που έχω δώσει ποτέ. Είχα δακρύσει. Υπήρχαν χιλιάδες στην άλλη πλευρά που είχαν φτάσει κοντά στον τοίχο. Έτσι ήταν σαν μια διπλή συναυλία με ένα τείχος στη μέση. Μπορούσαμε να ακούσουμε τον κόσμο πίσω από το διαχωριστικό όγκο να ζητωκραυγάζουν και να τραγουδούν, εκεί, στην άλλη πλευρά. Θεέ μου, ακόμα και τώρα πνίγομαι. Μου ράγισε η καρδιά και δεν είχα κάνει ποτέ κάτι τέτοιο στη ζωή μου και μάλλον δεν θα ξανακάνω ποτέ. Ήταν τόσο συγκινητικό».
Η δύναμη του «Heroes» ξεπερνά τη μουσική και παρόλο που, φυσικά, δεν ήταν ο μοναδικός λόγος για την κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου, πολλοί έχουν υποστηρίξει ότι ήταν μια από τις σταγόνες στον ωκεανό που δημιούργησαν το ωστικό κύμα της διάλυσης του.
Εκείνο το βράδυ ο πολιτισμός και η πολιτική ενώθηκαν και ο Ντέβιντ Μπόουϊ κρατούσε τα ηνία, γράφοντας ακόμη μια φορά μια σπουδαία ιστορία.
Ο πόνος πίσω από τον έρωτα
Το 1977, ενώ ηχογραφούσε το «Heroes», το δεύτερο άλμπουμ της τριλογίας στο Βερολίνο, οι Ανατολικογερμανοί συνοριοφύλακες πυροβόλησαν και σκότωσαν τον 18χρονο Ντίτμαρ Σβάιτσερ ενώ προσπαθούσε να φύγει δυτικάο. Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο 22χρονος Χένρι Βάισε πνίγηκε προσπαθώντας να διασχίσει τον ποταμό Σπρέε.
Αν και το «Heroes» ακούγεται ίσως σήμερα ως ένα τραγούδι ανάτασης, μια ωδή στον έρωτα που εξυψώνει τους θνητούς σε βασιλιάδες και βασίλισσες, οι στίχοι του αποτυπώνουν την απελπισία και την απελπισία μιας διχασμένης πόλης, φίλων και οικογένειας στην Ανατολή που κρατούνται μακριά από τα αγαπημένα τους πρόσωπα στη Δύση από τη βαρβαρότητα και τον τρόμο.
Ο στίχος που λέει «Μακάρι να μπορούσες να κολυμπήσεις / Όπως τα δελφίνια, όπως τα δελφίνια μπορούν να κολυμπήσουν», αναφέρεται στους Ανατολικογερμανούς, σε νέους όπως ο Βάισε που πέθανε προσπαθώντας να διεκδικήσει τη ζωή του όπως ο ίδιος ήθελε να την ορίσει.
Ενας σπουδαίος Ιούνιος
Τον Ιούνιο του 1987, δέκα χρόνια μετά την κυκλοφορία του «Heroes», ο Ντέιβιντ Μπόουι επέστρεψε στη διαιρεμένη πόλη του Βερολίνου για να παραδώσει στους Βερολινέζους μια συναισθηματικά φορτισμένη συναυλία, δικαίως ή αδίκως, θεωρείται ότι έδωσε λάκτισμα πυγμής για να αλλάξει η ιστορία.
Αναδεικνύοντας την ενωτική δύναμη της τέχνης του, ο Μπόουϊ φώναξε από Δυτικό Βερολίνο στο Ανατολικό Βερολίνο πριν παίξει το «Heroes».
«Στέλνουμε τις καλύτερες ευχές μας σε όλους τους φίλους μας που βρίσκονται στην άλλη πλευρά του τείχους», είπε. Αυτό οδήγησε σε πάνω από 200 Ανατολικοβερολινέζους να επιτεθούν στον τοίχο με αποτέλεσμα συλλήψεις και ξυλοδαρμούς.
Σύντομα ξέσπασε μια μικρή ταραχή και οι διαδηλωτές άρχισαν να φωνάζουν: «Ο τοίχος πρέπει να πέσει!». Θα ήταν μια από τις πολυάριθμες αναταραχές που θα οδηγούσαν στην πτώση του τείχους το 1989.
«Όταν παίξαμε το ‘Heroes’, δώσαμε πραγματικά έναν ύμνο, ήταν σχεδόν μια προσευχή» είχε πει.
Η πτώση
Μια εβδομάδα μετά τη συναυλία του Μπάουι, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν επισκέφτηκε το Δυτικό Βερολίνο και, ενώ στεκόταν μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου, κάλεσε τον Σοβιετικό ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ να «γκρεμίσει αυτό το τείχος».
«Το Τείχος του Βερολίνου δεν υπάρχει πλέον και αυτό δημιουργεί νέα, μεγάλα προβλήματα, γιατί ασφαλώς φέρνει μια ουσιαστική μεταβολή στον γεωγραφικό και πολιτικό χάρτη της Ευρώπης, ίσως στο αμέσως προσεχές μέλλον.
»Υπό την πίεση των λαϊκών εκδηλώσεων στην Ανατολική Γερμανία, μέσα στην πολιτική ατμόσφαιρα που δημιούργησαν οι τελευταίες δραματικές εξελίξεις στην Ουγγαρία και την Πολωνία, με τη δεδηλωμένη ανοχή της Μόσχας και με απόφαση της νέας, κομμουνιστικής ηγεσίας του Ανατολικού Βερολίνου, το τσιμεντένιο “φράγμα” που υψώθηκε τον Αύγουστο 1961 για να συγκρατήσει τους πολίτες της Ανατολικής Γερμανίας στη χώρα τους υπερκεράσθηκε σαν σύμβολο, αλλά και ουσιαστικά, το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης, το ίδιο απροσδόκητα όσο αναπάντεχα οικοδομήθήκε».
Τόσο περιεκτικά, ψύχραιμα και κατονοητά περιγράφει ο Στάθης Ευσταθιάδης, στο «ΒΗΜΑ» της 12 Νοεμβρίου 1989 το κοσμοϊστορικό γεγονός της Πτώσης του Βερολίνου που είχε συγκλονίσει την υφήλιο λίγα εικοσιτετράωρα νωρίτερα, το βράδυ της 9ης Νοεμβρίου.
Το αν η συναυλία του Bowie και η ερμηνεία του στο «Heroes» διαδραμάτισαν πραγματικά ρόλο και στην εξέγερση που ακολούθησε θα είναι πάντα ένα αντικείμενο συζήτησης, αλλά αυτό που είναι αναμφισβήτητο είναι ότι σε μια ευλογημένη στιγμή μια πόλη έγινε ένα ενάντια στην καταπίεση.
Το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών φαίνεται να υποστηρίζει αυτή την ανάγνωση της ιστορίας. Το tweet την ημέρα του θανάτου του Μπόουι που του πιστώνει ότι βοήθησε στην πτώση του τείχους το αποδεικνύει.
Good-bye, David Bowie. You are now among #Heroes. Thank you for helping to bring down the #wall. https://t.co/soaOUWiyVl #RIPDavidBowie
— GermanForeignOffice (@GermanyDiplo) January 11, 2016
