«Γιατί να μπω στον κόπο να διαβάσω κάτι που κανείς δεν έκανε κόπο να το γράψει;» Με αυτή την απλή – και τόσο κοφτερή – φράση, η Sabine Zetteler, επικεφαλής μιας λονδρέζικης εταιρείας επικοινωνίας, εξηγεί γιατί αποφάσισε να κρατήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έξω από την επιχείρησή της. Για την ίδια, το να δημιουργείς περιεχόμενο χωρίς ψυχή ή ανθρώπινη πρόθεση, ακυρώνει τον σκοπό του.
Μιλώντας στο BBC, αναρωτιέται: «Τι αξία έχει να στείλουμε ένα μήνυμα που δεν γράψαμε, να διαβάσουμε μια εφημερίδα από bots ή να ακούσουμε ένα τραγούδι που έγραψε μια μηχανή;» Και ακόμα πιο αιχμηρά: «Αξίζει να απολύσω έναν υπάλληλο με τέσσερα παιδιά για να αυξήσω τα κέρδη μου;»
Το δίλημμα: εργαλείο ή κίνδυνος;
Η συζήτηση γύρω από την AI έχει πάρει παγκόσμιες διαστάσεις από το 2022 και μετά, με την εμφάνιση πλατφορμών όπως το ChatGPT, το Grok και το DeepSeek. Για κάποιους, πρόκειται για ένα εντυπωσιακό εργαλείο που βελτιώνει την παραγωγικότητα. Για άλλους, είναι απειλή – και όχι μόνο ηθική.
Ο περιβαλλοντικός απολογισμός της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι μικρός. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, κάθε ερώτηση στο ChatGPT καταναλώνει σχεδόν 3 Wh ενέργειας – δεκαπλάσια ποσότητα από μια απλή αναζήτηση στο Google. Τα data centers που στηρίζουν την AI απορρόφησαν το 1,4% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας το 2023, και μέχρι το 2030 αυτό το ποσοστό προβλέπεται να φτάσει το 3% – όσο καταναλώνει η Γαλλία και η Γερμανία μαζί.
Ακτιβιστές προειδοποιούν για το “ράλι εξορύξεων” σπάνιων γαιών και τις γεωπολιτικές εντάσεις που θα προκαλέσει η ανάγκη για ημιαγωγούς. Και επιχειρηματίες, όπως η Florence Atchari – ιδιοκτήτρια κέντρου γιόγκα – απορρίπτουν την AI γιατί θεωρούν ότι δεν συνάδει με την ουσία της ανθρώπινης σύνδεσης.
Ανθρώπινη σκέψη vs τεχνητή ευκολία
Η Sierra Hansen από το Σιάτλ υπογραμμίζει και μια άλλη πτυχή: τον αντίκτυπο στην εγκεφαλική λειτουργία. «Αν αναθέτουμε στη μηχανή ακόμα και τα απλά, παύουμε να εξασκούμε την κριτική σκέψη μας», λέει. «Το μυαλό χρειάζεται άσκηση – αλλιώς, ατροφεί».
Αλλά και η άλλη πλευρά…
Δεν έχουν όλοι την πολυτέλεια να πουν “όχι”. Μια διαφημίστρια που μίλησε στο BBC υπό καθεστώς ανωνυμίας εξηγεί πως, παρότι είχε επιφυλάξεις – τόσο ηθικές όσο και περιβαλλοντικές – αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει AI λόγω περικοπών και πίεσης ανταγωνισμού. Όπως λέει, «αν δεν το έκανα, θα έμενα πίσω». Και παραδέχεται ότι σε κάποιες δουλειές την έχει βοηθήσει.
Επιστροφή δεν υπάρχει – αλλά τι ρυθμίζουμε;
Ο καθηγητής φιλοσοφίας James Broussard από το Πανεπιστήμιο Pace της Νέας Υόρκης το λέει ξεκάθαρα: «Η AI είναι δρόμος χωρίς επιστροφή». Αλλά επισημαίνει ότι κάποιες κρίσιμες αποφάσεις – από ιατρικές διαγνώσεις μέχρι απονομές δικαιοσύνης – θα πρέπει να παραμένουν στα χέρια ανθρώπων. «Η πρόγνωση και η στατιστική ανάλυση μπορεί να γίνει με μηχανές. Η κρίση, όχι.»
