Στις 17 Ιανουαρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επιβεβαίωσε νόμο που απαγορεύει την χρήση κοινωνικών δικτύων διαχείρισης από «ξένους εχθρούς», με το TikTok και την Κίνα να είναι στο στόχαστρο.
Η απαγόρευση της εφαρμογής αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στις 19 Ιανουαρίου, καθώς οι χρήστες ζητούν την ανάκληση της απόφασης και οι πολίτες αναρωτιούνται αν ο Ντόναλντ Τραμπ έχει την εξουσία να τροποποιήσει τον νόμο.
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου σχετικά με το TikTok
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου κλείνει τον νομικό αγώνα του TikTok για επιβίωση, με τις τελευταίες ελπίδες του να εναπόκεινται σε μια πολιτική λύση. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία στις 20 Ιανουαρίου, ακριβώς μετά την απαγόρευση του TikTok, δήλωσε πως επιθυμεί να «σώσει» την εφαρμογή. Παράλληλα, η κινεζική κυβέρνηση ανησυχεί για τον κίνδυνο ενός εμπορικού πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες, απειλή που έχει εκτοξεύσει ο κ. Τραμπ. Υπάρχει μήπως περιθώριο για συμφωνία;
Ο νόμος για την προστασία των Αμερικανών από εφαρμογές ελεγχόμενες από ξένους αντιπάλους (PAFACA) καθιστά παράνομη τη «διανομή, συντήρηση ή ενημέρωση» των απαγορευμένων εφαρμογών. Έτσι, η Apple και η Google αναμένεται να αποσύρουν το TikTok από τα καταστήματα εφαρμογών τους, καθώς και να σταματήσουν τις ενημερώσεις ή τις διορθώσεις. Οι αμερικάνικες εταιρίες που φιλοξενούν τα δεδομένα του TikTok ή διαχειρίζονται τις διαφημίσεις του πιθανότατα θα αποσυρθούν από την εφαρμογή. Οι εκπρόσωποι του TikTok έχουν δηλώσει ότι ενδέχεται να κλείσουν την υπηρεσία τους από την πρώτη ημέρα της απαγόρευσης, προκειμένου να ενισχύσουν την αντίθεση από τους 170 εκατομμύρια Αμερικανούς χρήστες του, σύμφωνα με το economist.com.
Για να αποτρέψει οριστικά την απαγόρευση, το TikTok βασίζεται σε έναν απίθανο σύμμαχο. Ο Τραμπ, ο οποίος είχε προσπαθήσει να κλείσει την εφαρμογή κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρικής του θητείας το 2020, έχει τώρα γίνει υποστηρικτής της, προσκαλώντας, σύμφωνα με πληροφορίες, τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Shou Chew, στην ορκωμοσία του. Η στροφή του Τραμπ αντικατοπτρίζει μια αλλαγή στη δημόσια γνώμη. Ενώ στις αρχές του 2023, το 50% των Αμερικανών ενηλίκων ήθελαν να απαγορευτεί το TikTok, μέχρι το καλοκαίρι το ποσοστό αυτό είχε πέσει στο ένα τρίτο, σύμφωνα με το Κέντρο Ερευνών Pew. Ο Τραμπ, ο οποίος ξεκίνησε να χρησιμοποιεί την εφαρμογή πέρσι και έχει 15 εκατομμύρια ακολούθους, πιστεύει ότι τον βοήθησε να προσεγγίσει νέους ψηφοφόρους και προσφέρει ανταγωνισμό σε κατεστημένα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Meta του Μαρκ Ζούκερμπεργκ.
Περιορισμένες επιλογές για τον Τραμπ
Ωστόσο, ο νέος πρόεδρος διαθέτει περιορισμένες επιλογές. Οι σύμμαχοί του έχουν προτείνει ότι μπορεί να εκδώσει εγγραφή αναστολής εκτέλεσης με χρήση μιας ρήτρας του PAFACA, η οποία επιτρέπει στον πρόεδρο να παρατείνει την απαγόρευση του TikTok για 90 ημέρες. Ωστόσο, αυτό προϋποθέτει αποδείξεις «σημαντικής» προόδου προς την πώληση της εφαρμογής, κάτι που δεν φαίνεται να είναι διαθέσιμο. Ο Τραμπ θα μπορούσε ενδεχομένως να ζητήσει από τον Γενικό Εισαγγελέα του να μην εφαρμόσει τον νόμο, όπως έχουν πράξει και προηγούμενοι πρόεδροι αναφορικά με την ομοσπονδιακή απαγόρευση της μαριχουάνας.
Ο PAFACA παρέχει στον πρόεδρο τη δυνατότητα να αφήσει το TikTok να συνεχίσει να λειτουργεί, δηλώνοντας ότι οι διαδικασίες πώλησης της ιδιοκτησίας του έχουν μετριάσει τις ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια. Μία αναμόρφωση της εταιρικής δομής του TikTok, ενδεχομένως με τη συμμετοχή ενός Αμερικανού εταίρου, θα μπορούσε να δώσει στον Τραμπ το πρόσχημα να προχωρήσει σε μία τέτοια κίνηση. Παρ’ όλα αυτά, οι προηγούμενες απόπειρες απομάκρυνσης του TikTok από τους Κινέζους ιδιοκτήτες του – όπως για παράδειγμα με την Oracle, μία αμερικανική τεχνολογική επιχείρηση που θα διαχειριζόταν τα δεδομένα των Αμερικανών χρηστών – δεν κατάφεραν να πείσουν το Κογκρέσο ότι έχει υπάρξει ουσιαστικός διαχωρισμός. Είναι αναπόφευκτο ότι θα υπάρξουν έντονες αντιδράσεις εάν ο Τραμπ προσπαθήσει να υιοθετήσει μια τέτοια λύση. Ο PAFACA, θεωρητικά, θα μπορούσε να καταργηθεί εντελώς. Αλλά ψήφισε με τόσο μεγάλη διακομματική πλειοψηφία (360 προς 58 στη Βουλή των Αντιπροσώπων,79 προς 18 στη Γερουσία) γεγονός που θα καθιστούσε δύσκολη την ανατροπή από τον Τραμπ.
Ο πιο σίγουρος τρόπος για να επιβιώσει το TikTok θα ήταν η πώλησή του από τον Κινέζο ιδιοκτήτη του, τη ByteDance. Η εταιρεία έχει δηλώσει εδώ και καιρό ότι το TikTok δεν πωλείται – ακόμα κι αν η ByteDance ήθελε να αποχωριστεί αυτό το πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο, η κινεζική κυβέρνηση αντιτίθεται στην εξαγορά του, καθώς έχει δεσμούς με την ByteDance μέσω συμμετοχής σε μια από τις θυγατρικές της. Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν χαρακτηρίσει τις αμερικανικές προσπάθειες για αγορά της εφαρμογής ως «λεηλασία» και αναφέρουν τον αλγόριθμο του TikTok ως ευαίσθητη τεχνολογία που δεν μπορεί να εξαχθεί.
Η σκέψη της πώλησης της εφαρμογής
Η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο μπορεί να διευκολύνει μια συμφωνία. Ο εκλεγμένος πρόεδρος ανέφερε ότι συζήτησε το TikTok με τον Κινέζο πρόεδρο, Σι Τζινπίνγκ, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας στις 17 Ιανουαρίου. Η Κίνα επιθυμεί να αποφύγει έναν εμπορικό πόλεμο που έχει υποσχεθεί ο Τραμπ, και το TikTok ενδέχεται να είναι ένα «χαρτί» στα χέρια της, καθώς οι επιλογές της είναι περιορισμένες κατά τις συνομιλίες σχετικά με τους δασμούς. Η κινεζική κυβέρνηση φέρεται να εξετάζει τον Elon Musk ως πιθανό αγοραστή του TikTok (σύμφωνα με το Bloomberg) ή ως μεσολαβητή για συμφωνίες με άλλες εταιρείες (σύμφωνα με τους Financial Times). Ο Μασκ, που είναι σύμμαχος του Τραμπ, κατέχει ήδη ένα κοινωνικό δίκτυο με την ονομασία X. Οι μεγάλες του επενδύσεις στην Κίνα μέσω της Tesla μπορεί να τους πείσουν ότι είναι αξιόπιστος συνεργάτης —ή ίσως κάποιος του οποίου έχουν επιρροή.
Μια πρόταση έχει υποβληθεί από μια κοινοπραξία που αυτοαποκαλείται People’s Bid, με επικεφαλής τον Frank McCourt, πρώην πλούσιο ιδιοκτήτη της ομάδας μπέιζμπολ LA Dodgers. Στην προηγούμενη συζήτηση για πιθανή πώληση του TikTok, κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, στα υποψήφια αγοραστές περιλαμβάνονταν οι Oracle, Microsoft και Walmart. Η Wedbush Securities, μια επενδυτική εταιρεία, πιστεύει ότι οποιαδήποτε πώληση είναι απίθανο να περιλαμβάνει τον πολύτιμο αλγόριθμο και εκτιμά την αξία του TikTok στα 40-50 δισ. δολάρια. Αυτή η εκτίμηση είναι μικρότερη από την πραγματική αξία μιας εφαρμογής που προβλέπεται να έχει διαφημιστικά έσοδα που πλησιάζουν τα 16 δισ. δολάρια στην Αμερική φέτος, σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών eMarketer.
Οι συνέπειες της απαγόρευσης
Αν κανένα από αυτά τα μέτρα δεν αποδώσει και το TikTok χαθεί οριστικά από την Αμερική, θα ξεκινήσει ο στίβος της προσοχής των χρηστών του, οι οποίοι περνούν κατά μέσο όρο σχεδόν μία ώρα την ημέρα στην εφαρμογή. Οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι οι κύριοι ωφελημένοι θα είναι η Meta, με το Facebook και το Instagram να αποκτούν ενδεχομένως τα μισά από αυτά τα λεπτά, ενώ το YouTube της Google θα είναι ο δεύτερος περισσότερο ωφελούμενος. Ο μεγαλύτερος νικητής στον σχετικό τομέα μπορεί να είναι το Snapchat, μια μικρότερη εφαρμογή. Αν μπορούσε να προσελκύσει το 10-20% των Αμερικανών χρηστών που θα χάνονταν από το TikTok —και τα διαφημιστικά έσοδα που θα τους ακολουθούσαν— τα εσωτερικά του έσοδα θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 25-50%, σύμφωνα με την Madison and Wall, μια εταιρεία συμβούλων διαφήμισης.
Οι ευρύτερες επιπτώσεις μιας απαγόρευσης του TikTok μπορεί να είναι σοβαρές. Η Κίνα πιθανότατα θα αντιδράσει. Οι αμερικανικές κοινωνικές πλατφόρμες, όπως το Facebook και το YouTube, έχουν ήδη απαγορευτεί εκεί, αλλά και άλλες αμερικανικές εταιρείες ενδέχεται να βρεθούν σε κίνδυνο. Η Apple προσπαθεί να μεταφέρει γρήγορα την παραγωγή της στην Ινδία, όμως εξακολουθεί να κατασκευάζει την πλειονότητα των προϊόντων της στην Κίνα. Η Tesla διαθέτει ένα τεράστιο εργοστάσιο στη Σαγκάη.
Η Κίνα διαθέτει ένα σύνολο νέων νόμων που μπορεί να χρησιμοποιήσει εναντίον ξένων εταιρειών. Τους τελευταίους μήνες έχει τους αξιοποιήσει για να διαταράξει τις τοπικές δραστηριότητες αμερικανικών επιχειρήσεων, όπως η Skydio, μια εταιρεία κατασκευής drones, η PVH Group, η οποία περιλαμβάνει μάρκες μόδας όπως η Calvin Klein, και η Intel, μια εταιρεία παραγωγής τσιπ.
